Rektör Prof. Dr. İsmail Hakkı Özölçer’in desteğiyle hayata geçirilen bilimsel araştırma projesi, yer bilimcilerin afet risklerini belirleme ve zarar azaltma çalışmalarına büyük katkı sağlayacak. Yazılım, bugünden itibaren Türkiye’deki tüm yer bilimcilerin kullanımına açılacak.

Otomatik analizle afet riski azalacak

BEUN Rektör Yardımcısı ve Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, jeolojik afetlerin insan hayatını ve yerleşim birimlerini tehdit eden en büyük tehlikelerden olduğunu vurgulayarak, bu afetlerin erken tespiti ve zarar azaltma çalışmalarının önemine dikkat çekti. Kutoğlu, geliştirilen yazılımın bu alandaki zorlukları aştığını belirterek şunları kaydetti:

"Depremler, heyelanlar gibi olaylar gerek insan hayatını gerekse yerleşim birimlerini tehdit eden en büyük jeolojik afetler. Bu jeolojik afetlerin ortaya çıkartılması, erken uyarı yapılabilmesi, zarar azaltma çalışmalarının yapılması, aktif hayatlarının belirlenmesi, aktif eylemlerin belirlenmesi gibi çalışmalar günümüzün en ileri teknolojisi radar uyduları ile gerçekleştirilebilmektedir. Ancak maalesef bu radar uydularının işlenmesi o kadar kolay bir çalışma değil. Bu gerek ülkemizde gerekse dünyada az sayıdaki bilim insanı tarafından gerçekleştirilebiliyor. Bunların proseslenmesi son derece zahmetli bir iş ve arka planda çok sayıda programın koşturulması ve değerlendirilmesi gerekiyor. Rektörümüz Prof. Dr. İsmail Hakkı Özölçer’in desteğiyle birlikte bilimsel araştırma projelerinden aldığımız maddi destekle biz bu süreçleri son derece kolaylaştıran, otomatize eden bir yazılım gerçekleştirdik."

16 ayrı yazılım tek çatıda birleştirildi

Geliştirilen yazılımın teknik detaylarına da değinen Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, sistemin 2014 yılından bu yana çekilen radar uydu görüntülerini analiz edebildiğini ifade etti. Kutoğlu, yazılımın kullanım kolaylığını şu sözlerle anlattı:

"Bu yazılım sayesinde 2014 yılından itibaren günümüze kadar radar uydu görüntülerini alarak arka planda 16 tane ayrı yazılımı birleştirip otomatik bir şekilde görüntüleri değerlendiren bir yazılım ortaya çıktı. Bu yazılım şu anda bizim üniversitemizin sunucuları üzerinden çalışıyor ve internet üzerinden erişip bunu herhangi bir kişinin 5-10 dakikalık bir eğitimle bu çalışmayı gerçekleştirmesi mümkün. Burada gerçekleştirilen uygulama ile hangi bölgede çalışmak istiyorsanız ki bu bölge artık Türkiye ile de sınırlı değil. Aktif jeolojisi bulunan dünya üzerindeki tüm bölgeleri Amerika’dan Avrupa’ya, Afrika kıtasına kadar tüm bölgeleri diğer bilimcilerimizin çalışması mümkün hale getirdik. Burada çalışacağınız bölgeyi geometrik olarak seçiyorsunuz. Ondan sonra hangi tarihler arasında görüntü işlemek istiyorsanız o tarihleri yazıyorsunuz ve bir butona bastığınız zaman yazılım çalışmaya başlıyor. Bu seçtiğiniz bölgenin büyüklüğüne ve zaman aralığına bağlı olarak arka planda görüntüleri uzay ajanslarından indiriyor ki bu görüntülerin büyüklüğü GB boyutunda. Bunları indirdikten sonra da yine arkada otomatik olarak adım adım 16 tane ayrı program çalışıyor ve en sonunda seçtiğimiz bölgedeki yer hareketlerinin zaman serisi olarak gösterilmesi mümkün oluyor."

"Bu çalışmadan binlerce yayın çıkabilir"

Yazılımın yer bilimcilere sağlayacağı faydaları da sıralayan Prof. Dr. Kutoğlu, afet risklerinin tespitinde ve zarar azaltma çalışmalarında önemli rol oynayacağını dile getirdi:

"Bu sayede ne olabilir ne elde ederiz? Yer hareketi olan yerleri rahatlıkla tespit edebiliyoruz. Harita üzerinde tıkladığımızda herhangi bir bölgedeki seçtiğimiz zaman aralığındaki hareketleri zamanla değişen boyutta tespit edebiliyoruz. Böylece yer bilimciler aktif eylemleri tespit etme, fay hatlarını tespit etme, hangi faylar ölü, hangi faylar aktif bunları belirleme, fayların uzunluğunu, bu uzunluğa bağlı olarak ortaya oku çıkartabilecekleri depremin büyüklüğü gibi parametreleri çözmemiz mümkün. Böylece de zarar azaltma çalışmalarını yürütmek mümkün hale geliyor. Biz bu yazılımı kendimiz için değil, bütün ülkemizdeki yerbilimciler için gerçekleştirdik. Sadece kendimiz kullanmaya kalkarsak, buradaki her bir ayrıntıyı çalışmak, buradan sayısız yayın çıkabilir, binlerce yayın çıkabilir. Bizim ömrümüz bu kadar yayını yapmaya yeterli değil. Bugünden itibaren rektörümüzün de talimatıyla biz bu uygulamayı ülkemizdeki ilgi duyan tüm yer bilimcilerin kullanımına açacağız. Program dediğimiz gibi bizim sunucularımız üzerinde kurulu durumda."

"Türkiye’nin öncü üniversitelerinden biri olduk"

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. İsmail Hakkı Özölçer ise projenin önemine vurgu yaparak, üniversitenin bu alanda Türkiye’nin öncü kurumlarından biri haline geldiğini ifade etti. Rektör Özölçer, geliştirilen yazılımın Türkiye ve millet için hayırlı olmasını diledi:

"Şu anda rektör yardımcımız Prof. Dr. Hakan Kutoğlu hocamızın geliştirmiş olduğu radar uydularından yer hareketlerinin izlenmesi programıyla ilgili buradayız. Bu programla Hakan Kutoğlu ve ekibi pek çok programın radar uydularından gelen görüntülerin pek çok programla işlenmesi zorluğunu aşarak tek bir programa indirilmesi ve herkes tarafından uzman olmayan kişiler tarafından bile kullanılabilmesine imkan sağlayan bir program geliştirdiler. Biz de bu programa inancımız tam olduğu için BAP tarafından bütün masraflarını karşılayarak programın hazırlanıp üniversitemiz ve daha sonra da Türkiye’nin hizmetine kullanabilmesi için gerekli desteği verdik. Bu yer hareketlerinin izlenmesi konusunda yapılan programla Türkiye’de en öndeki üniversitelerden biri olduğumuzu artık söyleyebiliriz. Bu programla deprem, fay hatları ve heyelanlar takip edilebilecek. Belki heyelanlar daha önceden tahmin edilebilecek ve depremlerle, fay hatlarla ilgili ayrıntılı çalışmalar daha rahat yapılabilecek zamandan tasarruf ve pek çok ekstra işten tasarruf edilmesini sağlayan bir program. Pek çok şeyde uzman olmadığınız zaman bu pek çok programı çalıştırıp görüntüyü işlemek ve elde etmek, sonuçları elde etmek o kadar zor. İnsanların bu uzmanlık alanlarını aradan çıkarıp daha basite indirgeyen, daha basitleştiren ve kullanılır hale getirilen bir program. Ülkemize ve milletimize hayırlı olsun. Şu anda bizim sunucularımız üzerinde çalışan program. Daha sonra farklı alternatiflerle de sunulabilir. Bizim sunucularımıza girip çalışmak isteyen tüm bilim adamları veya başka sahil kişiler bunu kullanabilecek. Radar uydularının görüntülerini işleyip dünyanın herhangi bir yerindeki yer hareketlerini tespit edebilecekler. Bu da hepimiz için bir fayda sağlıyor. Teşekkür ediyoruz."

Afet riski taşıyan bölgelerin tespitinde hayati önemi var

Proje kapsamında, Sentinel-1 radar uydu görüntülerinden elde edilen verilerin analiz edilmesini sağlayan bir analiz aracı geliştirildi. Projenin temel hedefi, deprem, heyelan ve yer hareketleri gibi doğal afetlerin takibini kolaylaştırmak ve belirli alanlarda yer yüzeyindeki tüm değişimleri analiz etmek olarak belirlendi.

Gerçekleştirilen bu proje sayesinde, afet riski taşıyan bölgelerde erken teşhis ve müdahale imkanları artarken, kaçak yapılaşma ve yer yüzünde meydana gelen yer değiştirmelerin tespit edilebilmesi de sağlanıyor. Geliştirilen yazılımın, Türkiye’nin afetlere karşı direncini artırması ve yer bilimleri alanındaki araştırmalara önemli katkılar sunması bekleniyor.

"Hem firmaların ihtiyacını giderecek hem de gençlere umut olacak"

Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında merkezin 2024 yılında faaliyete geçirildiğini kaydeden Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Dr. Mustafa Çöpoğlu, "Bu proje sadece GOSB Teknopark’a hizmet etmeyecek, aynı zamanda buradaki diğer teknoparklara ve bölgedeki diğer firmalara da hizmet edecek. Ayrıca, bir taraftan firmaların ihtiyacını giderirken, diğer taraftan kendi imkanlarıyla işe girememiş gençlere de umut olacak. Yazılım sınıfından mezun olan gençlerimizin önemli kısmı istihdama fiili olarak girmiş durumda. Projenin hayırlı olmasını diliyorum" dedi.

"Böyle bir projenin uygulayıcısı olmaktan gurur duyuyoruz"

GOSB Yönetim Kurulu Başkanı Ercüment Sarıtaş, projenin önemine dikkat çekerek, "Bu proje gençlerimizin yalnızca istihdam edilebilme kabiliyetlerini değil; aynı zamanda onların nitelikli, üretken ve vizyon sahibi olmalarını sağlayacaktır. GOSB Teknopark olarak böyle bir projenin uygulayıcısı olmaktan gurur duyuyoruz. Gençlerimize yol gösteren, emeğiyle, katkısıyla projemize güç veren tüm kurumlara ve paydaşlara teşekkür ediyoruz" diye konuştu.

"Gençler iş imkanına kavuşacak"

Kocaeli Valisi İlhami Aktaş ise, "Günümüzde bir taraftan istihdam problemi yaşanırken, bir taraftan kalifiyeli, nitelikli eleman, yetişmiş eleman sorunu yaşanmakta. Özellikle Kocaeli gibi sanayi kentinde bu sorunları biliyoruz. Bu projeyle bir nebze de olsa burada eğitim alacak gençlerin hem iş imkanına kavuşmaları hem de firmaların yetişmiş eleman bulma noktasında ihtiyaçlarını görmelerini umut ediyoruz. Bu projeyi hayata geçirenlere teşekkür ediyorum" dedi.

"İstihdam edildikleri bilgilerini aldık, bu da bizi çok mutlu etti"

GOSB Teknopark Genel Müdürü Prof. Dr. Murat Çemberci, Mesleğe İlk Adım Merkezi’nin tanıtım lansmanında Yazılım sınıfının ilk mezunlarını vermesinin mutluğunu ve gururunu yaşadıklarını ifade ederek, "Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın (MARKA) destekleriyle, GOSB Teknopark A.Ş.’nin bünyesinde Mesleğe İlk Adım Merkezi kuruldu. Merkez bünyesinde Teknopark firmalarımızda istihdam edilmek üzere yılda 100’ün üzerinde genci yetiştireceğiz. Bu yıl 4 sınıfımız var. Yazılım, Mekanik Tasarım, Satış ve Finans sınıflarımız var. Bugün Yazılım sınıfımızın ilk mezunlarını verdik. Arkadaşlarımızın da yavaş yavaş istihdam edildikleri bilgilerini aldık, bu da bizi çok mutlu etti" ifadelerini kullandı.

"Firmaların nitelikli istihdam taleplerini bu merkezden karşılayacağız"

Mesleğe İlk Adım Merkezi’nin sadece GOSB’a hizmet vermeyeceğinin altını çizen Çemberci, sözlerine şöyle devam etti: "Çevredeki bütün paydaşların, aktörlerin desteğiyle bölgemizin projesi olarak kaydedildi. Bundan sonraki süreçte başta bizim Teknopark firmalarımız olmak üzere, bölgedeki teknoparkların bine yakın firmasının, bölgemizi besleyen 14 organize sanayi bölgesinin firmalarının nitelikli istihdam taleplerini inşallah bu merkezden karşılayacağız. Bu merkezi hep birlikte farklı sınıflar açarak, firmaların talepleri doğrultusunda geliştireceğiz."

"Yurt dışına 60’ın üzerinde öğrenci götürdük"

Okulun Elektronik Öğretmeni Dr. Volkan Alparslan Kılıç, sadece robot yarışmalarına değil, çok yönlü projelere odaklandıklarını belirterek, "Bizim eski bir erasmus geçmişimiz de var. Bugüne kadar yurt dışına 60’ın üzerinde öğrenci götürdük. Erasmus ile birlikte TÜBİTAK yarışmalarında da ciddi dereceler de ettik. Ayrıca Türkiye 2’nciliğimiz de bulunuyor" dedi.

"Öğrencilerimizi proje tabanlı bir öğretim süreci içine katmak istedik"

Sıklıkla yarışmalara katılarak öğrencilerin hem akademik hem kişisel gelişimlerine katkı sağlamayı amaçladıklarını vurgulayan Kılıç, "Okulumuz genellikle, sosyo-ekonomik düzeyi düşük ailelerin çocuklarının geldiği, akademik başarıları genellikle düşük olan öğrencilerin geldiği bir okul. Bu sadece bizim değil, tüm meslek liselerinin yaşadığı bir durum. Bu bağlamda robot yarışmalarına aktif şekilde katılmaya başladık ki, öğrencilerimizi proje tabanlı bir öğretim süreci içine katmak istedik" diye konuştu. Volkan Alparslan Kılıç, her yıl en az 5 robot yarışmasına katıldıklarını da belirterek, "Ortadoğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, bölgemizdeki Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin KODELİ yarışması, Milli Eğitim Bakanlığı’nın yarışmaları ve Romanya’da düzenlenen yarışmalara katılıyoruz" şeklinde konuştu.

"Meksika’dan, Brezilya’dan, Japonya’dan rakiplerimiz vardı"

Mini Sumo robotların, Japon güreşlerinden ilhamla iki robotun birbirini dışarı atmaya çalıştığı bir kategori olduğunu da anlatan Kılıç, "Mini sumo robotlar, robot yarışmalarındaki bir kategori. Sumo, Japon güreşlerinden esinlenerek iki robotun birbirini hızlı şekilde dışarıya atmaya çalıştığı bir yarışma. En son bu kategoride Romanya’da yarıştık. Romanya’ya 10 öğrenci götürdük, 10 robot yaptık. Romanya’daki robot yarışmaları Avrupa’nın en prestijli yarışmalarından bir tanesi. En çok katılımın olduğu bir yarışma. Meksika’dan, Brezilya’dan, Japonya’dan rakiplerimiz vardı. Biz Türkiye olarak altın madalya ile döndük. Birinci olduk. Yaklaşık 128 robot içerisinden birinci çıktık. Birçok yarışmaya katıldık, deneyim elde ettik, çok emek harcadık" ifadelerini kullandı.

Robotların mekanik üretimi de okulda yapılıyor

Koordinatör Müdür Yardımcısı İbrahim Kaya ise robotların üretim sürecine dair bilgi vererek, "Bu robotlar, Elektrik-Elektronik Bölümü’ndeki arkadaşlarımızın yaptığı çalışmalar ancak bunları mekanik aksamları da Makine Teknolojisi Bölümü’ndeki CNC tezgahlarında yapılıyor. Önceden dışarıdan siparişlerle yapılıyordu ancak daha sonra Volkan hocamızın kendi isteğiyle farklı model tasarladığı için bunları kendi tezgahlarımızda işlemeye başladık" dedi. Okuldaki ilk robot çalışmalarının 2007 yılında başladığını ifade eden Kaya, "Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilk robot yarışması o tarihte yapılmıştı. Bizde ilk kez o yarışmaya 2007 yılında katıldık. O zamanlar mini sumo değildi, ölçüleri daha büyüktü. Ankara’da üniversitelerle yarıştık ve ilk yarışmadan da boş dönmedik. Serbest kategoride 2’ncilik elde etmiştik. 18 yaşındaki Ege Yılmaz da, Romanya’da düzenlenen yarışmada heyecanlı anlar yaşadıklarına dikkat çekerek, "Gurur duyduk. Döndüğümüzde bize teşekkür ettiler" dedi.

"Her şeyi devletten beklemek gerekmiyor"

Sosyal medyanın yalnızca bir tehdit unsuru değil, aynı zamanda bir meslek kolu haline geldiğini belirten Demircan, "Çocuklar her şeyi görüyor ve ona özeniyor. Birisini görüyorlar, örneğin 29-30 yaşlarında bir hanımefendiyi ve ona özeniyorlar. Buna hem erkek çocuklar hem kız çocukları dahil. Bunu ailelerin engellemesi lazım. Her şeyi devletten beklemek gerekmiyor. Her şeyin bir yasakla çözülmesi gerekmiyor. Ailelerin bilinçli bir şekilde bu süreci yönetmesi gerekiyor. Sosyal medya, benim de yaptığım gibi, bir iş kolu oldu artık. Bu iş koluna gençlerimizi yönlendirebiliriz. Ama sosyal medyanın doğru ve etkin kullanımı konusunda ailelerin de artık bilinçli olması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Jandarma 21 bin ton ele geçirmişti

Öte yandan Kocaeli İl Jandarma Komutanlığı ekipleri, kaçakçılık suçlarıyla mücadele kapsamında önceki gün operasyon düzenlemiş, sanayi işletmelerinden topladığı atık madeni yağları arıtarak, ünlü markalara ait sahte kutu ve ambalajlara doldurmak sureti ile piyasaya sürdüğü tespit edilen şüpheliye operasyon yapmıştı. Yapılan aramada, piyasa değeri yaklaşık 12 milyon TL olan sahte 21 bin 600 litre madeni yağ ele geçirildi. Olaya ilişkin şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı.

"Bu teknoloji, ülkemiz açısından büyük bir değer taşımaktadır"

Gebze Teknik Üniversitesi Teknopark bünyesinde yaklaşık 150 firmanın faaliyet gösterdiğini ifade eden Teknopark Genel Müdürü Yusuf Çalık, "Üniversitemizin değerli akademisyenlerinin rehberliğinde geliştirilen bu sistem, özellikle yağ testleri ve kaçak yağ tespiti konusunda önemli katkılar sunacak. Bu teknoloji, ülkemiz açısından büyük bir değer taşımaktadır" dedi.

"Dünyada da bir ilk olabilir"

Prof. Dr. Ahmet Ceyhan Gören ise ’marker’ projesinin 2021 yılından bu yana sürdüğünü belirtti. Marker sisteminin madeni yağ üretiminde 20 ila 50 ppm seviyelerinde ürüne katıldığını ve bu sayede sahada kolaylıkla tespit edilebildiğini açıkladı. Gören, "Geliştirdiğimiz özel çözelti, hem yüksek sıcaklıklara hem de madeni yağın içeriğindeki kimyasallara dayanıklı olacak şekilde üretildi. Örneğin yalnızca 0.02-0.2 litre çözeltiyle, 10 ila 50 tonluk üretim tankları markalanabiliyor. Bu yöntemle üretim sürecine ek bir işlem gerekmiyor. Firmalar, ürünlerini kolayca izlenebilir hale getirebiliyor. Dünyada da benzer bir teknolojiye ilgi artıyor. Bu teknoloji dünyada da bir ilk olabilir, ancak bu konuda kesin bir araştırma yapmadığımız için net konuşmak istemiyoruz" ifadelerini kullandı.

"Kullanıcı, ürünün sahte olup olmadığını anlayamıyor"

Teknolojiyi hemen kullanmaya başladıklarını söyleyen Arı Petrol ve Kimya Endüstri Şirketi Genel Müdürü Mustafa Güzelgül ise sahte madeni yağların sektördeki en büyük problemlerden biri olduğunu vurguladı. Güzelgül, "Motor yağı, antifriz ve hidrolik sıvılar gibi ürünlerdeki sahtecilik, kullanıcıya ciddi zararlar verebiliyor. Son kullanıcı, ürünün sahte olup olmadığını anlayamıyor. GTÜ Teknopark’ın geliştirdiği ’marker’ teknolojisi sayesinde ürünler artık güvenilir ve izlenebilir hale geliyor. Kullanıcı, el cihazlarıyla veya GTÜ laboratuvarlarında yapılacak analizlerle ürünün sahte olup olmadığını öğrenebiliyor." dedi. Genel Müdür Mustafa Güzelgül ürünlerin üzerindeki bandroller, ambalaj ya da şüpheli durumlarda kullanıcıların firmaya başvurarak ürünü test ettirebildiklerini ve bu yolla sahte ürünlerin piyasadan ayıklanabildiğini belirtti.